Diploma’s in hoger en universitair bouwonderwijs blijven fors onder de behoeften

09-10-2018

De instroom uit het universitair en hoger bouwonderwijs blijft ondermaats. Het aantal inschrijvingen en diploma's voor burgerlijk ingenieur bouw stijgt licht maar bij de opleidingen voor industrieel ingenieur is het aantal inschrijvingen en diploma's opnieuw aan het afnemen. Bij de bouwbachelors is na een forse stijging een stabilisering opgetreden. Maar dit volstaat niet om de toenemende behoefte aan technisch geschoolde bouwbedienden op te vangen.

Er zitten steeds minder bouwleerlingen in het secundair onderwijs. Die pijnlijke boodschap stond in ons vorig blogbericht. Maar hoe zit het in het universitair en hoger bouwonderwijs? Een belangrijke vraag omdat de bouw almaar complexer wordt. Het aantal bouwbedienden neemt toe in Vlaanderen. Er zijn er nu 7 000 meer dan in 2009. Ongeveer twee derde van de bouwbedrijven moet soms opdrachten weigeren wegens een gebrek aan ingenieurs. Dat bracht een enquête van de Vlaamse Confederatie Bouw in maart 2018 aan het licht.

De VCB kreeg cijfers van het AHOVOKS (het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs, Kwalificaties en Studietoelagen). Wat blijkt? In de master- en bacheloropleidingen voor de bouw is geen sprake van een forse teruggang zoals in het secundair onderwijs. Maar reden tot juichen is er evenmin.

Nog te weinig masters

Een eerste overzicht van AHOVOKS toonde aan dat de Vlaamse universiteiten nu jaarlijks amper 30 burgerlijk ingenieurs bouwkunde afleveren. Maar AHOVOKS hield daarbij ten onrechte geen rekening met de burgerlijk ingenieursopleiding onder de titel 'Civil Engineering'. Uit de aangepaste en geactualiseerde cijfers die AHOVOKS nadien bezorgde, blijkt dat nu jaarlijks voor gans Vlaanderen zo'n 120 studenten als burgerlijk ingenieur bouwkunde afstuderen en niet 30 zoals uit hun eerste overzicht bleek. Het aantal inschrijvingen lag de laatste drie jaren rond de 300. Dat is een 40-tal meer dan de jaren voordien. Er is een zekere groei maar die bleef beperkt en is zeker te beperkt in vergelijking met de acute behoefte in bouwbedrijven en studiebureaus.

Daar komt bij dat het aantal inschrijvingen tijdens de voorbije jaren licht gedaald is bij de industrieel ingenieurs bouwkunde. Voor heel Vlaanderen ligt dat aantal nu onder de 500. Ook het aantal diploma's voor industrieel ingenieur bouwkunde daalde, tot onder de 300 in het academisch jaar 2016-2017.

Stabilisering bij de bachelors

Een lichtpunt zijn de professionele bachelors bouw. In het academisch jaar 2016-2017 leverde deze richting ongeveer 300 diploma's af. Dat is het hoogste aantal tot nu toe. Deze groei werd gestimuleerd door de uitbreiding van het aanbod waarop de VCB altijd heeft aangedrongen. Vroeger waren er twee hogescholen die bouwbachelors vormden, in Aalst en Schaarbeek. Nu zijn daar Geel, Diepenbeek en Oostende bijgekomen. Er zijn wel signalen dat deze hogescholen nu op kruissnelheid gekomen zijn en er geen grote groei meer in het vooruitzicht ligt. De inschrijvingen in het academisch jaar 2017-2018 vertoonden een stabilisering.

De instroom uit het universitair en hoger bouwonderwijs is van groot belang want op de arbeidsmarkt vinden de bouwbedrijven bijna geen technische bouwbedienden meer.

Kurkdroog werkzoekendenaanbod

Volgens cijfers van de VDAB zijn er voor bouwtechnische bediendefuncties veel meer vacatures dan beschikbare werkzoekenden. Voor conducteur bouw ligt het aantal vacatures nu zeven maal hoger dan het aantal werkzoekenden, voor werfleider zes maal hoger, voor bouwcalculator en technicus voor een studiebureau vijf keer hoger en voor onderhoudsverantwoordelijke van gebouwen en infrastructuur drie keer hoger. Deze vijver is dus even kurkdroog als de voorbije zomer.

Zoals al opgemerkt gaat het niet goed met de aan de bouw gelinkte studiedomeinen in het secundair onderwijs. We citeren hier nog even de frappantste cijfers. In het schooljaar 2013-2014 waren er nog 4.290 leerlingen in het studiedomein bouw. In 2016-2017 waren het er 3.631. Ook in het studiedomein hout is het aantal leerlingen in vier jaar tijd met 393 gedaald. Tegelijk is het aantal openstaande vacatures voor bouwarbeiders meer dan verdubbeld vergeleken met 2014.