Stijgend aantal leerlingen voor duale trajecten in secundair bouwonderwijs

23-01-2020

Het aantal overeenkomsten in het duaal bouwonderwijs neemt fors toe: van een 20-tal in het schooljaar 2016-2017 tot bijna 150 in het schooljaar 2019-2020. De VCB blijft geloven in het duaal leren en pleit voor een uitbreiding van het beroeps- naar het technisch secundair onderwijs en naar het hoger onderwijs zoals het nieuw Vlaams regeerakkoord voorstelt.

Het aantal goedgekeurde standaardtrajecten voor duale opleidingen steeg van 1 tot 14. In het schooljaar 2016-2017 begon het duaal leren in de bouw met een ruwbouwtraject. In het schooljaar 2017-2018 kwamen daar trajecten rond afwerking, dakwerken, decoratie- en schilderwerken bij. In het schooljaar 2018-2019 werden vijf bijkomende trajecten opgestart (voor bouwplaatsmachinist, ijzervlechter-bekister, natuursteenbewerker, stukadoor en vloerder) en dit schooljaar nog eens vijf extra trajecten (voor asfalt- en betonwegenbouwer, daktimmerman, steigerbouwer, restauratievakman schilder-decorateur en schilder).

Maar een belangrijk knelpunt is dat voor zes goedgekeurde duale trajecten in de bouw nog geen concrete opleiding kon worden opgestart: niet voor het traject natuursteenbewerker omdat tot nu toe nog geen enkele school heeft gevraagd om deze opleiding te mogen programmeren, en niet voor de trajecten asfalt- en betonwegenbouwer, bouwplaatsmachinist, daktimmerman, steigerbouwer en stukadoor omdat scholen wel een programmatie-aanvraag hadden ingediend maar voor deze opleiding geen leerlingen vonden. Voor nog andere trajecten die wel konden plaatsvinden, valt op dat zij nog zeer weinig leerlingen tellen (minder dan 10). Het duaal leren in de bouw blijft dus fragiel.

Ook duale trajecten op TSO-niveau

De verwachtingen zijn wel hoog gespannen voor het duale traject voor sanitaire en verwarmingsinstallaties dat in het schooljaar 2020-2021 zal kunnen worden opgestart. Bovendien komen daar op TSO-niveau een traject rond koel- en warmtetechnieken bij. Dat zou in de bouw de eerste duale opleiding op TSO-niveau worden.

In andere sectoren, zoals onder meer de metaalverwerkende en de scheikundige sector, lag de klemtoon van bij de start op het TSO. Dat was niet zo in de bouw waar tot nu toe de BSO-opleidingen primeerden. Intussen werd vanuit Constructiv een beroepsprofiel van technicus ontwikkeld. Op basis van dit profiel kan op termijn ook in de bouw op TSO-niveau een extra duaal traject worden ontwikkeld.

Duaal leren in hoger bouwonderwijs

Een volgende stap wordt de invoering van het duaal leren in het hoger onderwijs die in het nieuwe Vlaams regeerakkoord is ingeschreven. Daarover lopen nu discussies over diverse thema's. Wat betekent duaal leren op dat niveau? In welke mate wijkt het duaal leren in het hoger onderwijs af van het duaal leren in het secundair onderwijs en moet het dan nog 'duaal leren' heten of niet eerder 'werkplekleren'.

Voor het hoger onderwijs is nu sprake van minstens een derde werkplekleren in de bedrijven. Kan dit uitgangspunt behouden blijven? Moeten studenten in dit stelsel door de bedrijven worden vergoed? Voor het secundair onderwijs heeft de bouw alvast geopteerd voor betalende duale trajecten.

Wat met leren/werken?

Een bijkomend discussiepunt betreft het al dan niet voortzetten van het leren/werken bij de Syntra's en de Centra voor Deeltijds Onderwijs. In de bouw is dit alternerend leerstelsel nog altijd veel belangrijker dan het duaal leren. Het stelsel van leren/werken is niet gebonden aan standaardtrajecten en flexibeler maar kent een zeer hoog aandeel vroegtijdig stopgezette opleidingen.

Bij het duaal leren ligt het aandeel van de vroegtijdig stopgezette opleidingen veel lager. Dat was trouwens de doelstelling van het duaal leren: de lat hoger leggen, alleen arbeidsrijpe jongeren toelaten en zo het aantal afhakers reduceren. Dat lijkt gelukt. Het is dan ook belangrijk voor het duaal leren een hoger kwaliteitsniveau te blijven handhaven. Als de nieuwe Vlaamse regering erin slaagt om ook in de hogescholen duaal leren te introduceren, kan dit alleen maar het imago van het duaal leren bevorderen. In Duitsland vindt zelfs duaal leren plaats in de ingenieursopleidingen. Waarom niet in Vlaanderen?

Hebt u interesse in of vragen rond duaal leren, mail naar gerrit.degoignies@vcb.be. 

Getuigenis:
Bedrijfsstage als startpunt van een snelle carrière
Van kindsbeen af voelde Dries Herremans zich aangetrokken door de drukke activiteiten op de bouwwerven. Hij studeerde voor bouwkundig ingenieur. Een stage op het einde van deze studie op een project van Stadsbader betekende de start van een snelle carrière. Hij startte bij het stagebedrijf als werfleider, werd vervolgens projectleider en maakt nu deel uit van het management van de afdeling bouw bij Stadsbader. Hij houdt van werken in bouwteam en van werken met digitale instrumenten en op basis van prefabricatie. Jobtevredenheid betekent voor hem een complexe opdracht tot een goed einde brengen met een tevreden klant op het einde van de rit. Bekijk hier de korte reportage met Dries Herremans.