VCB pleit samen met Voka en andere sectorfederaties voor meer STEM in onderwijs

23-11-2018

Op 12 november organiseerde Voka samen met een aantal sectorfederaties waaronder de Vlaamse Confederatie Bouw een ontbijtoverleg over de integratie binnen het onderwijs van STEM (Science, Technology, Engineering en Mathematics). Topvertegenwoordigers van het Vlaamse bedrijfsleven dachten samen met onderwijskoepels en -netten en onderwijsexperts uit het Vlaams Parlement na over de toekomst van STEM. Hiervoor overhandigden de werkgeversorganisaties een manifest met 20 concrete aanbevelingen. Met dit STEM-manifest willen ze de kwaliteit en instroom in het STEM-onderwijs versterken.

STEM-overleg bij voka
STEM-overleg bij voka

Het STEM-manifest wees op het belang om STEM reeds in de eerste graad van het secundair onderwijs in de eindtermen te integreren met aandacht voor concrete toepassingen. Bovendien moeten STEM-competenties in alle studierichtingen van de tweede en derde graad aan bod komen. STEM for all is een must om in de toekomst als burger en als werknemer te kunnen participeren.

Alle TSO- en BSO-bouwopleidingen zijn STEM-opleidingen. Bij de uitwerking van zogenaamde 'curriculumdossiers' hiervoor wijst het STEM-manifest op het belang om voldoende rekening te houden met de beroepskwalificaties, de standaardtrajecten voor het duaal onderwijs en de input van de sectoren. Experten uit het bedrijfsleven of sectorale experten moeten deel uitmaken van de ontwikkelcommissies. Die moeten het STEM-gehalte van de opleiding extra in de kijker zetten.

Europese middelmaat

Uit de STEM-monitor blijkt dat dat er nog werk aan de winkel is voor de TSO- en de BSO-studierichtingen en de professionele bachelors. De instroom hiervoor moet omhoog. Vlaanderen is nu een Europese middelmaat wat betreft de uitstroom van studenten met een STEM-diploma. Een kwalitatief sterk TSO is nodig. Dat geldt zeker voor de bouw. De uitstroom van TSO-leerlingen vormt de voornaamste instroom voor de technische professionele bachelors in het hoger onderwijs waaraan een zeer acute behoefte bestaat. Daartoe is extra sensibilisering nodig. Zowel jongeren als hun ouders onderschatten nog te veel het belang van STEM in de maatschappij.

De interesse voor STEM moet zelfs al bij kinderen in het basisonderwijs gewekt worden, zowel op school als in de vrije tijd, zodat zij later een positieve en bewuste keuze voor STEM maken. Voor die doelgroep ondersteunt het sectoraal opleidingsfonds Constructiv nu reeds de organisatie van STEM-academies. Het STEM-manifest pleit voor een structurele financiering van dergelijke initiatieven. Zopas kreeg Constructiv groen licht voor een project om in het lager onderwijs te polsen naar STEM-competenties.

Een centrale regisseur moet voortaan in Vlaanderen het STEM-beleid opvolgen en monitoren. Voka en de andere werkgeversorganisaties denken hiervoor aan het VLAIO (Vlaams agentschap Innoveren & Ondernemen).

Leraren aan zet

"Alles begint bij de leraren en dat geldt ook voor STEM", aldus nog het STEM-manifest. "Zorg zowel in het basisonderwijs als in het secundair onderwijs voor een goed uitgewerkte STEM-didactiek en leer leraren hiermee aan de slag gaan. Creëer een gemengd statuut waarbij mensen tegelijkertijd aan de slag kunnen als leraar én als medewerker in een bedrijf. Bevorder de zij-instroom vanuit de private sector door het lerarenberoep aantrekkelijker te maken en minstens de meeneembare geldelijke anciënniteit mogelijk te maken. De tijdelijke detachering van werknemers uit het bedrijfsleven naar het onderwijs moet eenvoudiger worden. Een grootschalige re-skilling van leraren dringt zich op om hen de nieuwste technologieën te laten bijbenen. Stages voor leraren moeten veel meer ingeburgerd geraken. De personeelsregelgeving moet hiervoor de nodige ruimte creëren."

Duaal leren heeft het potentieel om veel meer jongeren warm te maken voor STEM. Duaal leren moet bij jongeren een eerste en bewuste keuze worden. Ook in de loutere doorstroomrichtingen in het ASO en TSO, in het volwassenenonderwijs en in het hoger onderwijs moet een gelijkwaardig equivalent van duaal leren uitgerold worden. Spijtig genoeg blijkt juist in de bouw het duaal leren maar moeizaam op gang te komen. Met name bij voltijdse scholen bestaat hiervoor koudwatervrees.

STEM-gerichte schoolinfrastructuur

Het manifest wees er ook op dat de schoolinfrastructuur aan de leernoden van de 21ste eeuw moet zijn aangepast: "De technische en digitale uitrusting van scholen moet grondig versterkt worden. Er moet nagedacht worden over slimme PPS-formules om dit te financieren. Daarnaast moet er ook ingezet worden op leermethodes om met de digitale uitrusting kwalitatief aan de slag te gaan."

In dit verband verwees Marc Dillen namens de VCB onder meer naar het succes van het PPS-programma Scholen van Morgen. In dit kader werd maar liefst 182 'state-of-the-art'-schoolgebouwen opgericht. Hij verwees daarbij ook naar het bouwmachinepark dat Constructiv al vele jaren lang ter beschikking stelt van VDAB en secundaire bouwscholen. Deze machines worden nu meer en meer uitgerust met GPS-technologie.

Intensievere samenwerking

Verder is er de almaar intensievere samenwerking tussen de bouwsector enerzijds en het hoger en universitair bouwonderwijs anderzijds. Zo is er bijvoorbeeld het zopas afgesloten project Instal2020 met WTCB (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf), sectorfederaties, UAntwerpen en Thomas More rond het innovatief gebruik van sanitair warm water. De technische fiches die in het kader van dit project werden ontwikkeld, maken nu ook deel uit van de lespakketten in het hoger onderwijs.

Thomas More en het bouwbedrijf Vanhout werken momenteel samen rond de uitbouw van een cursus over lean bouwen. Ook de Confederatie Bouw Limburg en PXL werken nu samen rond de integratie van lean bouwen en Virtual Reality in de opleiding voor professionele bachelor bouw.

Gelijkaardige gezamenlijke projecten zouden ook voor het secundair onderwijs moeten kunnen, bijvoorbeeld met het oog op de integratie van BIM (Building Information Modelling) in lessen van het secundair bouwonderwijs. Constructiv biedt gratis lessen aan voor leerlingen en leerkrachten van het secundair onderwijs. Het thema BIM komt nu al in dit aanbod voor.

Aangepaste cofinanciering

In het licht van deze discussies denkt de VCB dat het nuttig zou kunnen zijn de cofinanciering door Constructiv van het traditioneel (bouwplaats)machinepark uit te breiden naar meer gesofisticeerd materiaal en materieel zoals drones, nieuwe IT-applicaties en BIM-pakketten. Het cursusmateriaal dat Constructiv aan leerkrachten aanbiedt, zou ook meer met digitale technieken kunnen worden uitgebreid. Buiten de traditionele materialenproducenten en -leveranciers (van bakstenen, isolatiemateriaal, hout en dergelijke) zou het aangewezen zijn ook meer innoverende producenten aan te zetten tot samenwerking met secundair, hoger en universitair bouwonderwijs.

Uit het STEM-debat van 12 november zijn twee prioritaire acties naar voor gekomen: het opzetten van lokale netwerken en het faciliteren of organiseren van lerarenstages. Ook de bouw kan hier ongetwijfeld een nuttige bijdrage toe leveren. Het STEM-debat wordt alvast voortgezet.