West-Vlaanderen symptomatisch voor groeiende krapte op Vlaamse bouwarbeidsmarkt?

07-02-2018

Op de Nacht van de Bouw focuste de Confederatie Bouw West-Vlaanderen op het thema Mens en Technologie. Voorzitter Eric Vandewiele sprak over de digitale transformatie van de bouw, over onder meer artificiële intelligentie en het Internet of Things. Maar al deze innovaties moeten nog meer dan voorheen door deskundige mensen worden aangedreven. Precies op dat vlak is er een toenemend probleem. Het secundair bouwonderwijs kende de laatste jaren in West-Vlaanderen een forse terugval terwijl het hoger bouwonderwijs er nog te weinig studenten aantrekt en het aanbod van werkzoekenden zeker in West-Vlaanderen almaar slinkt. Wordt deze situatie op termijn symptomatisch voor gans Vlaanderen?

drone engineer van BESIX licht mogelijkheden toe
drone engineer van BESIX licht mogelijkheden toe

Van het schooljaar 2010-2011 tot het schooljaar 2016-2017 is het aantal leerlingen in het West-Vlaams secundair bouwonderwijs fors gedaald. In de ruwbouwopleidingen van het BSO is de achteruitgang ronduit dramatisch. In het schooljaar 2010-2011 telden deze opleidingen in West-Vlaanderen nog 286 leerlingen. In het schooljaar 2016-2017 was dit aantal gedaald tot 133. Dat komt neer op een achteruitgang met 54%. Maar ook in de TSO-opleidingen voor de bouw en met name in de TSO-opleiding Bouwtechnieken liep het aantal leerlingen sterk terug: met 45%.

De BSO-opleiding voor centrale verwarming en sanitaire installaties ging er in West-Vlaanderen op 7 jaar tijd met 22% op achteruit en de BSO-opleiding voor schilderwerk en decoratie met 16%. Gelukkig bleef de achteruitgang in de BSO-opleiding Houtbewerking beperkt tot 6%. In de TSO-opleiding Houttechnieken daalde het aantal leerlingen slechts met 4%. Bovendien trekken de houtopleidingen traditioneel nog altijd een groot aantal leerlingen aan, veel meer dan de opleidingen voor ruwbouw, decoratie- en installatietechnieken.

De West-Vlaamse technische scholen hebben altijd al een belangrijke instroom voor de bouw geleverd en sterk gestaan in vergelijking met de scholen met een bouwafdeling in de andere provincies. Dat zij er nu op achteruitgaan, betekent bijzonder voor de West-Vlaamse bouw een belangrijk verlies omdat de West-Vlaamse markt sowieso al zeer krap is.

Op het vlak van duaal leren zien we dat de bouwsector procentueel achterop hinkt. Dat heeft vooral te maken met het beeld dat men heeft van de bouwsector. De regering doet namelijk heel wat promotie maar het brede publiek ziet de bouwsector nog steeds niet voor de aantrekkelijke en gedigitaliseerde sector die ze is. Voor ons staat duaal leren als een startpunt voor levenslang leren. Een concept met een toekomst voor de gedigitaliseerde bouwsector dus.

Geert Bourgeois, minister-president van de Vlaamse regering

Vacature top 10 in West-Vlaamse bouw

Intussen zitten de West-Vlaamse bouwbedrijven met een zeer groot aantal vacatures. Er zijn de talrijke vacatures die zich richten op de hooggeschoolden, zoals de werfleider. In de top 10 van de vacatures bekleedt deze functie de derde plaats. Maar ook daar doet zich een belangrijk knelpunt voor. Aan de KU Leuven te Brugge studeren per jaar slechts een 20-tal studenten als master in de bouwkunde af. Tegelijk is het aantal studenten dat bij Vives Noord te Oostende als professionele bachelor bouw afstudeert, jaarlijks zelfs aan het dalen: van 53 in 2014-2015 tot 35 in 2016-2017 terwijl de bouwbedrijven niet alleen een enorme nood aan werfleiders maar bijvoorbeeld ook aan calculatoren hebben.

Een groot aantal beroepen in de top 10 van de West-Vlaamse bouwvacatures zitten bij de installatiebedrijven met beroepen zoals sanitair installateur, monteur van centrale verwarming, residentieel elektricien en installateur van datanetwerken. Tegelijk is de West-Vlaamse bouwsector nog altijd intensief op zoek naar buitenschrijnwerkers, metselaars, schilder-decorateurs, binnenschrijnwerkers en wegenwerkers. Voor de wegenbouwbedrijven bestaat nog een zekere arbeidsreserve omdat vooral de gemeentelijke overheden de laatste jaren desinvesteerden waardoor wegenbouwers hun job verloren. Traditioneel zijn er altijd veel werkzoekenden die zeggen interesse te hebben voor het beroep van schilder-decorateur. Maar hier zijn er vaak kwalitatieve redenen waardoor ze niet aan bod komen.

Voor 6 van de top 10 van de vacatures ligt het aantal werkzoekenden in West-Vlaanderen nu al lager dan het aantal vacatures. Omscholing van werkzoekenden is belangrijk maar zal niet volstaan om de kloof te dichten. Extra instroom vanuit het secundair en hoger onderwijs is cruciaal. In die zin is het belangrijk jongeren ervan te overtuigen dat zij ook in de bouw in een innoverende omgeving zullen terechtkomen die nu volop inzet op digitalisering, duurzaamheid en kwaliteit.

Het is een standpunt dat gastspreker minister-president Geert Bourgeois ook uitdrukkelijk naar voor bracht op de Nacht van de Bouw. Het is aan de bouwsector en haar stakeholders om hier samen werk van te maken. Hebt u zelf een leuk idee om jongeren meer voor de bouw te interesseren, mail naar Gerrit De Goignies (gerrit.degoignies@vcb.be).

Bekijk hieronder het filmpje rond nieuwe profielen zoals drone piloot